فرشته تنها نیست

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- ندا سپاهی: کشور در سوگ از دست دادن‌ها و ویرانی‌هاست اما در میان این غم و اندوه، بذرهای امید همچنان سر بر می آورد؛ هرچند کسب و کارها خاموش شده و آینده‌ای مبهم بر سر راه مردم نشسته اما روحیه وطن‌پرستانه و کنشگری زیست‌محیطی، همچنان زنده و پابرجاست. یک هزار و ۸۲ ایرانی در ناگوارترین شرایط امنیتی و اقتصادی این روزها از فرشتهِ زاینده‌رود حمایت مالی کرده‌اند؛ "فرشته تنها نیست؛" حالا فراتر از یک پویش نمادین و هشتگ‌ مجازی، روایتی است از امید در آغوش خاکستر و پژواکی از عشق و تعهد به سرزمین و میراث طبیعی ایران است.

این کارزار به همت محمد درویش، کنشگر محیط‌زیست چند روز پس از حادثه به آتش کشیده شدن خودروی بانوی فعال محیط‌زیست اصفهان شکل گرفت. ساعت سه بامداد ۱۶ بهمن سال گذشته چندی پس از روز جهانی تالاب‌ها، یک دستگاه سواری مدل جک J5 در جرقویه که به خودروی ماهی آفانیوس شناخته شده بود، جلوی درب خانه به آتش کشیده شد. از خودرویی که فرشته عالمشاه و همراهانش سال‌ها به وسیله آن، بیابان‌ها و مانداب‌های اطراف تالاب گاوخونی را در جستجوی رد حیات و حفظ بقای ماهی کوچک زاینده‌رود، آفانیوس اصفهان، می‌پاییدند، جز صندلی‌های عقب خودرو در این آتش‌سوزی چیزی باقی نماند.

خودروی آفانیوس کاملا سوخته است

حالا دیگر خودروی آفانیوس کامل سوخته و غیرقابل استفاده شده است؛ خودرویی که اگرچه مناسب ترددهای بیابانی و پایش مناطق تالابی نبود اما برای جمع کوچک حافظان مردمی محیط‌زیست در روستاهای شرق اصفهان بسیار کمک کننده بود. یاری‌گران آفانیوس و تالاب گاوخونی طی این سال‌ها با پایش‌های شبانه روزی صدای محیط‌زیست و ناجی میراث طبیعی شرق اصفهان از برخی دست‌درازی‌ها و زیاده‌خواهی‌ها شده بودند؛ خودروی آفانیوس را در روزهایی به آتش کشیدند که شاید کمتر کسی فکر می‌کرد صدای فرشته در بحبوحه تحولات سیاسی کشور شنیده شود.

هرچند شناسایی عاملان به آتش کشیدن خودرو آفانیوس به مراجع قانونی سپرده شده ه‍با وجود این، او در گفتگو با خبرنگار مهر تاکید می‌کند: هر گونه ادعایی در این زمینه باید اثبات شود و در حال حاضر فقط می‌توان گفت روند پیگیری پرونده در حال انجام است.

فرشته عالمشاه کنشگر محیط‌زیست و مدیرخانه ماهی آفانیوس در ادامه صحبت‌های خود خاطرنشان می‌کند: حدس ما این است که آتش زدن خودرو، پاسخی به فعالیت‌های ما برای حفاظت از زیستگاه‌های ماهی آفانیوس و همچنین سرنوشت تالاب گاوخونی است.

وی می‌افزاید: حفظ منابع آبی و محیط زیستی منطقه، همواره در اولویت تیم آفانیوس بوده و ما در این سال‌ها تلاش زیادی برای حفظ آنچه که از محیط زیست این منطقه باقی مانده است، انجام داده‌ایم.

ما جلوی تخریب زیستگاه‌ها را گرفتیم

این کنشگر محیط‌زیست خاطرنشان می‌کند: ما جلوی فعالیت‌هایی را گرفتیم که باعث تبخیر آب و آسیب به کشاورزی و زیستگاه‌ها می‌شد. این اقدامات، با جدیت و در بخش‌های مختلف انجام شد تا بتوانیم ماهی و زیستگاهش را حفظ کنیم.از دلایل ناخوشایند بودن فعالیت‌های ما برای برخی افراد، مخالفت ما با این فعالیت‌های مضر است. این مخالفت‌ها باعث شده تا آن‌ها بخواهند انتقام بگیرند، ما را از منطقه دور کنند یا به هر طریق دیگری، مانع ادامه فعالیت‌های ما شوند.

به گزارش مهر، هزینه کارشناسی خودروی سوخته آفانیوس یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون تومان برآورد شد اما کنشگران محیط‌زیست ایران از همان روز حادثه به حمایت فرشته آمدند تا تهدید، آزار و فشارهای روانی و عصبی ناشی از آتش زدن خودرو، صدای کنشگری‌اش را خاموش نکند.

محمد درویش یکی از کنشگران برجسته محیط‌زیست کشور در هنگامه بدترین جنگ و بمباران کارزار سبز را به حمایت از فرشته زاینده‌رود آغاز کرد؛ کارزاری که با وجود قطع بودن اینترنت جهانی تا پنجم فروردین ماه نزدیک به ۸۰ درصد راه را طی کرده و با تلاش جمعیِ یک هزار و ۸۲ نفر، مبلغی بیش از ۹۴۳ میلیون تومان جمع‌آوری کرده است؛ محمد درویش این روزها از طریق بسترهای مجازی داخلی هر صبح از کارزار آفانیوس می‌نویسد و همبستگی و حمایت ایرانیان را در هنگامه سخت‌ترین روزهای ایران، می‌ستاید.

کمتر از ۳۰۰ میلیون تومان تا پایان امیدبخش کارزار آفانیوس باقی است؛ فرشته عالم‌شاه به خبرنگار مهر می‌گوید: کارزار همبستگی که توسط آقای درویش راه اندازی شده، فرصتی برای تقویت اتحاد بین فعالان و تشکل‌های محیط‌زیستی و همگرایی ایجاد کرد؛ ما با یکدیگر ارتباط برقرار کردیم و در این مسیر، همدیگر را پیدا کردیم.

عالمشاه با اشاره به اهمیت حمایت از فعالان محیط زیست، می‌افزاید: وقتی اتفاقی برای یکی از ما می‌افتد، گویی کل بدنه محیط زیست آسیب می‌بیند. این حادثه، بهانه‌ای شد تا دست به دست هم دهیم و احساس تنهایی نکنیم و این اتفاق برای من بسیار امیدوارکننده و دلگرم‌ کننده بود و انرژی لازم برای ادامه راه را به ما می‌دهد.

این کنشگر محیط‌زیست می‌گوید: من از مردم توقعی ندارم و از محبت آن‌ها شرمنده هستم. در ابتدا، با بحث مالی این ماجرا موافق نبودم و معتقد بودم که باید از ارگان‌های دولتی یا صنایع بزرگ کمک بگیریم و فشار نباید بر مردم باشد. پذیرش این شکل از کمک‌گیری، از لحاظ اعتقادی برای من بسیار دشوار بود.

وی می‌افزاید: اما در نهایت به پیشنهاد دوستان کنشگر این موضوع را پذیرفتم و لحظات عجیبی را هم تجربه کردم. برای مثال، دیدن اینکه یک نفر سی هزار تومان کمک می‌کند، در ذهنم این تصور را ایجاد می‌کرد که شاید این کل پس‌انداز او باشد و برایش بسیار ارزشمند است و یا اینکه افرادی مبالغ میلیونی پرداخت می‌کردند؛ این‌ها احساسات عجیبی را در من برانگیخت که تا به حال تجربه نکرده بودم. پیام‌هایی که از سراسر دنیا برای ما آمدند، نشان‌دهنده همدلی و همبستگی گسترده بود. برخی پیشنهاد می‌دادند خودروی من را به صورت رایگان تعمیر کنند، در حالی که برخی دیگر پیشنهاد می‌دادند با خودروی خود به ما کمک کنند.

عالمشاه می‌گوید: این حمایت‌ها و پیام‌ها آنقدر زیبا و دلنشین بودند که بارها کنار آن‌ها اشک ریختم.

وی در ادامه بر لزوم آسیب‌شناسی ماجرای آتش زدن خودرو و جلوگیری از اتفاقات مشابه برای سایر کنشگران محیط‌زیست تاکید کرده و خاطرنشان می‌کند: یکی از مسائل مهم، آسیب‌شناسی عملکرد خودمان، عملکرد سازمان محیط‌زیست و نحوه تعامل با مردم است. باید بررسی کنیم که چه راه‌هایی را باید در پیش بگیریم تا مردم منطقه بیشتر با اتفاقات مثبت و تلاش‌های صورت گرفته در زمینه حفاظت از محیط زیست هم‌صدا شوند.

وی می‌گوید: به نظر من، این موضوع نیازمند آسیب‌شناسی و بررسی دقیق است. من و سایر کنشگران، تجربیاتی در این زمینه به دست آورده‌ایم که می‌توانیم با به اشتراک گذاشتن آن‌ها، راهکارهایی برای رفع این مشکلات پیدا کنیم. باید بررسی کنیم که چه ضعف‌هایی وجود داشته است و چگونه می‌توان از فعالان محیط زیست بیشتر حمایت کرد تا از بروز چنین اتفاقاتی در آینده جلوگیری شود.

مدیرخانه ماهی آفانیوس اصفهان اظهار می‌کند: من همیشه سعی می‌کنم نکات مثبت یک جریان را پیدا کنم. اتفاقی که افتاد، به نوعی چراغی برای ما روشن کرد. پس از سال‌ها تلاش برای تالاب گاوخونی و ماهی آفانیوس، لازم بود که اطراف خود را ببینیم و تصمیماتمان را جدی‌تر و بزرگ‌تر بگیریم.

وی در ادامه تصریح می‌کند: در گذشته، بارها شاهد بودیم که افرادی که در ابتدا قصد کمک به ما را داشتند، پس از مدتی به دنبال منافع شخصی خود می‌رفتند و به ما آسیب می‌رساندند. این امر باعث شده بود که نسبت به اطرافیانمان بدبین و نگران باشیم. اما این ماجرا باعث شد که افراد خوب زیادی را بشناسیم و یک حلقه بزرگ از افراد قابل اعتماد تشکیل دهیم.

عالمشاه درخصوص نقش حمایتی سازمان محیط‌زیست در این ماجرا می‌افزاید: در جلساتی با مسئولان سازمان محیط زیست، از جمله خانم انصاری، در مورد این موضوع صحبت شده و پیگیری‌هایی نیز انجام شد اما متاسفانه همزمان شد با آغاز جنگ و تاکنون به نتیجه‌ای نرسیده است.

پیگیر جلب حمایت‌های سازمان محیط زیست هستیم

در همین ارتباط داریوش گل‌علیزاده مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان اصفهان به خبرنگار مهر می گوید: قرار بود حمایت سازمان را از طریق صندوق محیط‌زیست پیش ببریم اما متاسفانه به دلیل شرایط جنگی، تمام برنامه‌ها بهم ریخت؛ با وجود این پیگیری هستم و سعی می‌کنیم از طریق سازمان محیط‌زیست این حمایت دریافت شود.

عالمشاه با اشاره به نقش خودروی سوخته‌اش در فعالیت‌های محیط زیستی، به مهر می‌گوید: این خودرو وسیله‌ای برای تیم مردمی ما بود که از آن برای حفاظت از ماهی افانیوس و گاوخونی استفاده می‌کردیم. ما با این خودرو، تیم همیار و نوجوانان را به منطقه می‌بردیم تا در جداسازی ماهی‌ها و پایش منطقه به ما کمک کنند. به همین دلیل، این خودرو در بین بچه‌ها به نام ماشین آفانیوس شناخته می‌شد.

وی تاکید می‌کند: با توجه به قیمت‌ها شرایط فعلی بازار، مبلغ جمع‌آوری شده برای جایگزین کردن خودرو کافی نیست. به همین دلیل، باید صبر کنیم و ببینیم اوضاع چگونه پیش می‌رود و چه اتفاقی می‌افتد زیرا تأمین یک خودروی مناسب و متناسب با شرایط محیطی منطقه گامی ضروری در جهت ارتقای کیفیت حفاظت از محیط زیست و افزایش اثربخشی فعالیت‌های سازمان مردمی ما خواهد بود.